Wielu z Was pyta nas, co zrobić, gdy trzeba stawić się przed niemieckim sądem, a znajomość języka niemieckiego nie jest wystarczająca.
Odpowiedź jest prosta: prawo do tłumacza to twoje prawo, a nie łaska sądu
📌 Prawo do tłumacza podczas postępowania sądowego w Niemczech wynika przede wszystkim z § 185 ustawy o ustroju sądów (Gerichtsverfassungsgesetz), który nakłada obowiązek zapewnienia tłumacza osobie, która nie włada językiem niemieckim.
✅ Tłumaczem może być tylko osoba wpisana na listę tłumaczy przysięgłych - nie musisz (i nie powinieneś) szukać tłumacza na własną ręke.
🧾 Przed rozpoczęciem rozprawy tłumacz składa przysięgę (lub powołuje się na złożoną wcześniej przysięgę ogólną), że przetłumaczy wiernie i rzetelnie. To nie jest formalność bez znaczenia – dzięki temu jego tłumaczenie ma odpowiednią wagę dowodową w protokole rozprawy.
✅ Jeśli czegoś nie rozumiesz, masz prawo poprosić o powtórzenie lub dokładne wyjaśnienie.
⚠️ Co, jeśli tłumaczenie jest niedokładne? Jeśli masz wrażenie, że tłumacz przekręca sens wypowiedzi, możesz to zgłosić na miejscu – wadliwe tłumaczenie może być podstawą do zarzutu naruszenia prawa do bycia wysłuchanym (rechtliches Gehör), a w skrajnych przypadkach nawet do zaskarżenia wyroku.
📄 Pamiętaj – tłumaczenie dotyczy nie tylko mowy. Sąd może też zlecić przetłumaczenie ważnych pism procesowych (np. obcojęzycznego pozwu) i dołączyć do protokołu poświadczone tłumaczenie, jeśli sprawa tego wymaga.
🗣️ Nie rozumiesz przebiegu rozprawy = nie możesz się skutecznie bronić
Dlatego:
- 1️⃣ Zgłoś potrzebę tłumacza jak najwcześniej – najlepiej pisemnie, przy składaniu pozwu do sądu pracy. W treści pozwu możesz przykładowo zawrzeć następujące zdanie: "Ich beantrage die Hinzuziehung eines Dolmetschers für die polnische Sprache, da ich dem Verfahren in deutscher Sprache nicht ausreichend folgen kann."
- 2️⃣ Nie szukaj tłumacza samodzielnie – to obowiązek sądu.
- 3️⃣ Proś o wyjaśnienie, jeśli czegoś nie rozumiesz.
- 4️⃣ Sprawdź, czy tłumacz ma doświadczenie w danej dziedzinie prawa (np. prawo pracy, rodzinne, karne).
💰 Najważniejsza kwestia - kto płaci za tłumacza w sądzie pracy?
W sądzie pracy w Niemczech tłumacz jest co do zasady kosztem postępowania: jeśli sprawa kończy się ugodą, koszt zwykle dzieli się po połowie, a jeśli wyrokiem, płaci go strona przegrywająca.
ℹ️ Dodatkowo, zgodnie z § 12a ArbGG, w pierwszej instancji żadna ze stron nie musi zwracać drugiej kosztów zastępstwa procesowego (np. honorarium adwokata) – niezależnie od wyniku sprawy.